در سالهای اخیر، سیستمهای دریافت ماهوارهای به بخش جداییناپذیر از خانهها، مجتمعها و حتی مجموعههای تجاری تبدیل شدهاند. بخش مهمی از کیفیت تصویر، پایداری سیگنال و عملکرد کلی دستگاههای گیرنده، وابسته به قطعه کوچکی است که شاید در نگاه اول چندان مهم به نظر نرسد اما نقش آن حیاتی است: LNB.
این قطعه روی دیش قرار میگیرد و وظیفهاش دریافت سیگنال از ماهواره، تقویت آن و انتقال فرکانس مناسب به رسیور است. اما نکته مهم اینجاست که انواع مختلفی از LNB در بازار وجود دارد و هرکدام عملکرد، فرکانس، حساسیت و کاربرد متفاوتی دارند. دو نوع رایج این قطعه، LNB معمولی و LNB یونیورسال هستند که بسیاری از کاربران تفاوت دقیق آنها را نمیدانند.
اهمیت دانستن این تفاوتها زمانی مشخص میشود که قصد خرید دیش، بهبود کیفیت سیگنال، یا راهاندازی یک سیستم مرکزی برای چندین واحد را داشته باشیم. انتخاب اشتباه LNB میتواند باعث افت شدید سیگنال، قطع و وصل شدن تصویر، عدم دریافت برخی شبکهها یا حتی نیاز به تعویض کامل سیستم شود.
در این مقاله، بهصورت کاملاً تخصصی و با زبان ساده، تفاوت LNB معمولی با LNB یونیورسال را بررسی میکنیم. ابتدا انواع LNB را معرفی میکنیم، سپس عملکرد آنها را از نظر بازه فرکانسی، حساسیت، شرایط آبوهوایی و کاربری مقایسه میکنیم. بعد از آن به سراغ مزایا و معایب هر کدام میرویم و در نهایت مشخص میکنیم کدام گزینه برای سیستمهای خانگی و مرکزی مناسبتر است.
برای درک بهتر تفاوت LNB معمولی با LNB یونیورسال ابتدا باید بدانیم LNB بهطورکلی چیست و چه مدلهایی دارد. LNB مخفف Low Noise Block است، یعنی قطعهای که سیگنال دریافتی را با نویز کم تقویت و به فرکانس پایینتر تبدیل میکند تا رسیور بتواند آن را پردازش کند.
LNBها در انواع مختلف تولید میشوند و هرکدام با توجه به تکنولوژی و ساختارشان برای کاربرد خاصی مناسب هستند. LNB معمولی یا Single Band نسل قدیمیتر LNB است و فقط یک بازه فرکانسی را پوشش میدهد. در مقابل، LNB یونیورسال یا Dual LO قابلیت دریافت بازه فرکانسی وسیعتری دارد و همین موضوع باعث شده امروزه پرطرفدارترین نوع LNB در سیستمهای خانگی و مرکزی باشد.
LNBها علاوه بر مدل معمولی و یونیورسال، انواع دیگری نیز دارند که شامل LNBهای مرکزی (SMATV)، اکتاو، چهارخروجی و ۸ خروجی هستند. هرکدام از این مدلها بهصورت تخصصی برای پروژههای بزرگتر طراحی شدهاند. اما در این مقاله تمرکز بر روی دو مدل پرکاربرد یعنی LNB معمولی و یونیورسال است.
تفاوت این دو مدل در فناوری ساخت، توانایی دریافت فرکانسها، نوع نوسانساز داخلی و عملکرد در شرایط آب و هوایی نهفته است. این تفاوتها در ادامه بهطور کامل تشریح میشود.
برای کسب اطلاعات بیشتر در مورد سیستم ماهوارهای میتوانید به صفحه ماهواره مرکزی مراجعه کنید.
یکی از مهمترین موضوعاتی که هنگام بررسی تفاوت LNB معمولی با LNB یونیورسال باید به آن توجه کرد، نحوه پوشش فرکانسهای ماهوارهای است. سیگنالهایی که از ماهواره به سمت زمین ارسال میشوند در باندهای فرکانسی مختلفی قرار دارند که در سیستمهای ماهوارهای خانگی معمولاً از باند Ku استفاده میشود. این باند به دو بخش اصلی شامل Low Band و High Band تقسیم میشود.
محدوده فرکانسی Low Band معمولاً بین 10.7 تا 11.7 گیگاهرتز و محدوده High Band بین 11.7 تا 12.75 گیگاهرتز قرار دارد. بسیاری از شبکههای تلویزیونی جدید، کانالهای HD و سرویسهای پیشرفته ماهوارهای در محدوده High Band فعالیت میکنند. به همین دلیل تجهیزاتی که فقط توانایی دریافت فرکانسهای پایین را دارند، قادر به دریافت همه کانالهای موجود روی ماهواره نخواهند بود.
LNB معمولی تنها از یک نوسانساز داخلی استفاده میکند و معمولاً برای دریافت بخشی از فرکانسهای ماهواره طراحی شده است. در مقابل، LNB یونیورسال دارای دو نوسانساز داخلی است و میتواند به صورت خودکار بین فرکانسهای Low Band و High Band جابهجا شود. این قابلیت باعث میشود کاربر بدون محدودیت به تمام شبکههای قابل دریافت روی ماهواره دسترسی داشته باشد.
در عمل، اگر از LNB معمولی استفاده شود ممکن است برخی فرکانسها یا کانالهای جدید اصلاً شناسایی نشوند؛ در حالی که LNB یونیورسال امکان دریافت کامل ظرفیت ماهواره را فراهم میکند. به همین دلیل امروزه تقریباً تمام سیستمهای ماهوارهای جدید از مدلهای یونیورسال بهره میبرند.
| مشخصات | LNB معمولی | LNB یونیورسال |
|---|---|---|
| نوع نوسان ساز | تک فرکانس | دو فرکانس |
| فرکانس LO | 9750 MHz | 9750/10600 MHz |
| پشتیبانی از High Band | ندارد | دارد |
| پشتیبانی از Low Band | دارد | دارد |
| دریافت شبکه های HD | محدود | کامل |
| کیفیت سیگنال | متوسط | بالا |
| مقاومت در برابر نویز | متوسط | زیاد |
| سازگاری با رسیورهای جدید | محدود | کامل |
| مناسب برای آنتن مرکزی | خیر | بله |
| مناسب برای سیستم های جدید | خیر | بله |
| قیمت | ارزان تر | گران تر |
یکی از مهمترین معیارها برای تشخیص تفاوت LNB معمولی با LNB یونیورسال، بررسی بازه فرکانسی و حساسیت آنهاست. LNB معمولی تنها قادر است فرکانس پایینتر را دریافت کند و همین موضوع عملکرد آن را محدود میکند. در حالیکه LNB یونیورسال با داشتن دو نوسانساز، هم فرکانس پایین و هم فرکانس بالای ماهواره را دریافت میکند.
در نتیجه، شبکهها و کانالهایی که در فرکانسهای بالاتر پخش میشوند تنها با LNB یونیورسال قابل دریافت هستند. حساسیت LNB نیز موضوع مهمی است؛ هرچه حساسیت بالاتر باشد، نویز کمتر و کیفیت تصویر بهتر میشود. LNBهای یونیورسال بهطور معمول حساسیت بالاتری ارائه میدهند و این موضوع در مناطق کوهستانی یا نقاطی که سیگنال ضعیفتر است اهمیت بیشتری دارد.
عملکرد در شرایط آبوهوایی نیز تفاوت مهمی بین این دو مدل است. LNB معمولی معمولاً در برابر رطوبت یا سرمای شدید دچار نوسان میشود، اما LNBهای یونیورسال با فناوری جدیدتر ساخته شدهاند و پایداری بیشتری در برف، باران و رطوبت دارند.
بسیاری از کاربران هنگام مواجهه با مشکلاتی مانند پیکسل شدن تصویر، قطع و وصل شدن شبکهها یا افت کیفیت دریافت سیگنال، تصور میکنند مشکل از رسیور یا حتی دیش ماهواره است. در حالی که در بسیاری از موارد عامل اصلی کاهش کیفیت تصویر، عملکرد نامناسب LNB است. این قطعه اولین بخش از زنجیره دریافت سیگنال محسوب میشود و هرگونه ضعف در عملکرد آن مستقیماً بر کیفیت تصویر تأثیر میگذارد.
LNBهای قدیمی به مرور زمان در اثر تابش نور خورشید، تغییرات دمایی، بارندگی و نفوذ رطوبت دچار افت عملکرد میشوند. افزایش نویز داخلی، کاهش حساسیت دریافت و نوسانات فرکانسی از جمله مشکلاتی هستند که در مدلهای فرسوده مشاهده میشوند. نتیجه این اتفاق کاهش قدرت سیگنال و افزایش خطا در پردازش اطلاعات دریافتی است.
در مقابل، LNBهای یونیورسال جدید با بهرهگیری از مدارهای دقیقتر و نویز کمتر، سیگنال دریافتی را با کیفیت بالاتری به رسیور منتقل میکنند. این موضوع به ویژه در دریافت شبکههای HD و Full HD اهمیت بیشتری پیدا میکند. در مناطقی که سیگنال ماهواره ضعیفتر است نیز استفاده از یک LNB باکیفیت میتواند تفاوت محسوسی در پایداری تصویر ایجاد کند.
بنابراین اگر سیستم ماهوارهای شما قدیمی است و با مشکلاتی مانند افت کیفیت تصویر یا قطع و وصل شدن کانالها مواجه هستید، تعویض LNB یکی از اولین اقداماتی است که باید بررسی شود.
LNB معمولی اگرچه فناوری سادهتری دارد، اما هنوز در برخی مناطق یا کاربردهای خاص استفاده میشود. مزیت اصلی آن قیمت پایینتر و ساختار سادهتر است. در مناطقی که شبکهها در فرکانس پایین پخش میشوند، LNB معمولی میتواند عملکرد قابلقبولی داشته باشد.
اما محدودیتهای آن بسیار مهمتر از مزایا است. LNB معمولی فقط بازه فرکانسی Low Band را پوشش میدهد و از فرکانسهای High Band پشتیبانی نمیکند. همین موضوع باعث میشود کانالهای HD یا شبکههایی که در فرکانسهای بالاتر پخش میشوند، با این مدل دریافت نشوند.
معایب دیگر این مدل شامل حساسیت پایینتر، نویز بیشتر، عملکرد ضعیفتر در روزهای بارانی و عمر کوتاهتر نسبت به مدلهای یونیورسال است. به همین دلیل، استفاده از LNB معمولی در سیستمهای جدید توصیه نمیشود و بیشتر برای سیستمهای قدیمی کاربرد دارد.
LNB یونیورسال استانداردترین و پیشرفتهترین مدل برای سیستمهای خانگی و مرکزی است و تقریباً در تمام پروژههای جدید از آن استفاده میشود. مزیت اصلی این مدل پوشش کامل دو بازه فرکانسی Low و High است که باعث میشود تمام شبکههای ماهوارهای قابل دریافت باشند.
حساسیت بالا، نویز کم، قابلیت کار در شرایط مختلف آبوهوایی، پایداری طولانیمدت و سازگاری با انواع رسیورها از دیگر مزایای این نوع LNB است. تکنولوژی ساخت آن نیز جدیدتر است و نوسانساز داخلی دقیقتری دارد که باعث کاهش خطا و نوسان تصویر میشود.
معایب LNB یونیورسال بسیار محدود است. شاید تنها ایراد آن قیمت بالاتر نسبت به مدل معمولی باشد، اما این اختلاف قیمت در مقایسه با کیفیت بالاتر و امکانات بیشتر، کاملاً منطقی و قابلقبول است.
بسیاری از کاربران نمیدانند LNB نصب شده روی دیش آنها از چه نوعی است و آیا امکان دریافت تمام فرکانسهای ماهوارهای را دارد یا خیر. خوشبختانه تشخیص این موضوع چندان پیچیده نیست و از چند روش ساده میتوان نوع LNB را شناسایی کرد.
اولین و سادهترین روش بررسی برچسب یا مشخصات درج شده روی بدنه LNB است. در اکثر مدلهای یونیورسال عبارت Universal LNB یا اعداد 9750/10600 درج شده است. این دو عدد نشاندهنده وجود دو نوسانساز داخلی و قابلیت پوشش کامل فرکانسهای Low Band و High Band هستند. در مقابل، بسیاری از LNBهای معمولی فقط یک عدد مانند 9750 یا 10000 را نمایش میدهند.
روش دوم مراجعه به منوی تنظیمات رسیور است. در بخش تنظیمات آنتن یا LNB Setup معمولاً نوع LNB مشخص میشود. اگر گزینه Universal فعال باشد، به احتمال زیاد از LNB یونیورسال استفاده میشود. همچنین در صورتی که برخی کانالها دریافت شوند اما تعدادی از شبکههای جدید یا HD در دسترس نباشند، احتمال استفاده از LNB قدیمی و معمولی وجود دارد.
شناسایی نوع LNB اهمیت زیادی دارد؛ زیرا بسیاری از مشکلات مربوط به دریافت ناقص کانالها یا افت کیفیت سیگنال، ناشی از استفاده از تجهیزات قدیمی و ناسازگار با استانداردهای امروزی است.
انتخاب بین LNB معمولی و یونیورسال کاملاً به کاربرد بستگی دارد، اما در شرایط امروزی برای اکثر کاربران، LNB یونیورسال انتخاب قطعی و منطقیتر است. این مدل با پوشش کامل فرکانسی، عملکرد پایدار و حساسیت بالا، برای سیستمهای خانگی بهترین گزینه است.
در سیستمهای مرکزی (MATV، SMATV) نیز بدون تردید LNB یونیورسال عملکرد بهتری دارد. زیرا شبکههایی با فرکانس بالا در سیستمهای مرکزی اهمیت بیشتری دارند و نوسان یا قطعی سیگنال میتواند چندین واحد را تحت تأثیر قرار دهد.
بهطور کلی، LNB معمولی تنها زمانی پیشنهاد میشود که سیستم بسیار قدیمی باشد یا شبکههای منطقه فقط روی فرکانس پایین پخش شوند؛ اما در هر شرایط دیگر، LNB یونیورسال انتخاب برتر برای تمام کاربران است.
برای کسب اطلاعات بیشتر درمورد راه اندازی آنتن مرکزی میتوانید، صفحه آنتن مرکزی را مشاهده کنید.
اگر تصمیم به خرید LNB یونیورسال دارید، بهتر است تنها به قیمت محصول توجه نکنید. کیفیت ساخت، میزان نویز، مقاومت در برابر شرایط محیطی و سازگاری با سیستم دریافت ماهواره از جمله عواملی هستند که مستقیماً بر عملکرد نهایی تأثیر میگذارند.
یکی از مهمترین شاخصها هنگام خرید LNB، میزان Noise Figure یا نویز داخلی دستگاه است. هرچه این عدد کمتر باشد، کیفیت دریافت سیگنال بهتر خواهد بود. معمولاً مدلهایی که نویز 0.1 تا 0.3 دسیبل دارند عملکرد مطلوبتری ارائه میدهند. البته در عمل کیفیت ساخت برند سازنده نیز نقش مهمی در عملکرد واقعی محصول دارد.
تعداد خروجیهای LNB نیز باید متناسب با نیاز انتخاب شود. برای استفاده در یک واحد مسکونی معمولاً مدلهای تک خروجی یا Twin کافی هستند؛ اما در ساختمانهای چند واحدی، سیستمهای آنتن مرکزی و پروژههای SMATV بهتر است از مدلهای Quad، Octo یا تجهیزات تخصصی مرکزی استفاده شود.
علاوه بر این، جنس بدنه و مقاومت در برابر نفوذ آب اهمیت بالایی دارد. از آنجا که LNB به صورت دائمی در فضای باز نصب میشود، مقاومت آن در برابر تابش خورشید، رطوبت، گردوغبار و تغییرات دمایی میتواند عمر مفید دستگاه را به میزان قابل توجهی افزایش دهد. انتخاب یک LNB باکیفیت، علاوه بر بهبود کیفیت تصویر، هزینههای تعمیر و تعویض در آینده را نیز کاهش خواهد داد.
در این مقاله به بررسی تفاوت LNB معمولی با LNB یونیورسال پرداختیم و مشخص شد که تفاوت این دو مدل تنها در نام یا ظاهر نیست، بلکه تفاوتهایی کاملاً اساسی در فناوری، بازه فرکانسی، حساسیت و عملکرد دارند.
LNB معمولی برای سیستمهای قدیمی مناسب است اما محدودیتهای زیادی دارد. در مقابل، LNB یونیورسال با پوشش فرکانسی کامل، حساسیت بالا و عملکرد پایدار، بهترین انتخاب برای سیستمهای خانگی و مرکزی محسوب میشود.
اگر کیفیت تصویر، دریافت تمام کانالهای HD، پایداری در شرایط آبوهوایی و طول عمر بالا برای شما اهمیت دارد، انتخاب شما قطعاً باید LNB یونیورسال باشد.
۱. آیا LNB معمولی هنوز کاربرد دارد؟
بله، اما بیشتر برای سیستمهای قدیمی یا مناطقی که تمام شبکهها روی فرکانس پایین پخش میشوند مناسب است.
۲. آیا LNB یونیورسال با تمام رسیورها سازگار است؟
تقریباً بله. LNB یونیورسال با تمامی رسیورهای جدید و قدیمی سازگار است و مشکل خاصی ایجاد نمیکند.
۳. آیا در سیستمهای مرکزی استفاده از LNB معمولی منطقی است؟
خیر. در سیستمهای مرکزی قطعاً باید از LNB یونیورسال استفاده شود زیرا فرکانسهای بالا نقش مهمی دارند.
