وقتی صحبت از راه اندازی یک سیستم ماهواره مرکزی در ساختمان می شود، بیشتر مردم فکر می کنند مهم ترین بخش کار، انتخاب دیش یا مولتی سوییچ است. اما واقعیت این است که LNB، اولین و در عین حال حساس ترین حلقه در زنجیره دریافت سیگنال ماهواره ای است. اگر این قطعه درست انتخاب نشود، نه تنها کیفیت تصویر افت می کند، بلکه هیچ تنظیمی در ادامه مسیر نمی تواند آن را جبران کند.
در سیستم های خانگی تک کاربره، انتخاب LNB کار چندان پیچیده ای نیست. اما در ماهواره مرکزی که باید سیگنال را برای ده ها یا حتی صدها واحد توزیع کند، موضوع کاملا متفاوت است. در این شرایط باید با دقت بیشتری به مشخصات فنی LNB توجه کرد، چون هر اشتباهی در این مرحله، مشکلاتی جدی در سرتاسر شبکه توزیع ایجاد خواهد کرد.
این مقاله از یوروتک ایران برای کسانی نوشته شده که میخواهند بدون سردرگمی و با اطلاعات دقیق، بهترین LNB را برای سیستم ماهواره مرکزی خود انتخاب کنند. از معرفی انواع LNB گرفته تا معیارهای فنی خرید LNB برای ماهواره مرکزی همه چیز را به زبانی ساده و کاربردی توضیح داده ایم.
پیش از آنکه وارد بحث انتخاب و خرید LNB شویم، لازم است بدانیم این قطعه دقیقا چه کاری انجام می دهد و چرا نقش آن در یک سیستم مرکزی با نقشش در یک سیستم خانگی ساده فرق دارد. LNB یا Low Noise Block Downconverter قطعه ای است که روی بازوی دیش ماهواره نصب می شود و اولین وظیفه اش این است که سیگنال ضعیف ارسال شده از ماهواره را دریافت کند، تقویت کند و فرکانس آن را به سطحی پایین بیاورد که از طریق کابل کواکسیال به گیرنده ها منتقل شود.
سیگنالی که از ماهواره می آید در محدوده فرکانسی Ku-band بین ۱۰.۷ تا ۱۲.۷ گیگاهرتز قرار دارد. این فرکانس آنقدر بالاست که انتقال مستقیم آن از طریق کابل به گیرنده عملا امکان پذیر نیست. LNB این فرکانس را با کمک یک نوسانساز محلی که به آن Local Oscillator یا LO می گویند به محدوده 950 تا 2150 مگاهرتز تبدیل می کند. این فرکانس پایین تر راحت از طریق کابل های معمولی قابل انتقال است.
LNB از چند بخش اصلی تشکیل شده است. یک فید هورن که سیگنال را از دیش جمع آوری می کند، یک تقویت کننده کم نویز که سیگنال دریافتی را تقویت می کند و یک میکسر که با ترکیب سیگنال ورودی و فرکانس نوسانساز محلی، تبدیل فرکانس را انجام می دهد. این مراحل همگی در یک محفظه کوچک و محکم که در برابر شرایط جوی مقاوم است اتفاق می افتند.
مهم ترین پارامتری که کیفیت این عملکرد را نشان می دهد، نویز فیگور است. این عدد نشان می دهد که LNB چقدر نویز به سیگنال اضافه می کند. هر چه نویز فیگور پایین تر باشد، سیگنال تمیزتر و با کیفیت تر خواهد بود. در سیستم های مرکزی به خاطر مسیر طولانی تری که سیگنال باید طی کند، این مقدار اهمیت بیشتری پیدا می کند.
در یک سیستم تک کاربره، یک LNB مستقیما به یک گیرنده وصل می شود. در این حالت LNB فقط باید یک خروجی تامین کند و مدیریت پلاریزاسیون و باند فرکانسی توسط سیگنال DiSEqC که گیرنده ارسال می کند انجام می شود. این سادگی اجازه می دهد LNBهای ارزان و معمولی هم عملکرد قابل قبولی داشته باشند.
اما در ماهواره مرکزی، داستان کاملا فرق می کند. در این سیستم ها سیگنال باید از طریق یک شبکه توزیع پیچیده شامل مولتی سوییچ، کابل و اسپلیتر به واحدهای مختلف برسد. اگر می خواهید بیشتر درباره این اجزا بدانید، مقاله «اجزای ماهواره مرکزی» اطلاعات کاملی در این زمینه دارد. در چنین ساختاری، LNB نه تنها باید سیگنال باکیفیت تری تولید کند، بلکه باید بتواند به شکلی خاص با مالتی سوییچ کار کند که امکان توزیع همزمان به واحدها فراهم شود.
بازار LNB انواع مختلفی دارد و هر کدام برای یک کاربرد خاص طراحی شده اند. اشتباه در انتخاب نوع LNB یکی از رایج ترین خطاهایی است که در نصب سیستم های ماهواره مرکزی دیده می شود. فروشنده ای که آشنایی کافی با این تفاوت ها ندارد ممکن است یک LNB Quad را به عنوان راه حل مناسب برای یک ساختمان چند طبقه پیشنهاد دهد، در حالی که این انتخاب از همان ابتدا محکوم به شکست است.
در ادامه انواع اصلی LNB را که در بازار ایران یافت می شود معرفی می کنیم و برای اینکه مقایسه واضح تری داشته باشید، اطلاعات آنها را در یک جدول جمع آوری کرده ایم.
| نوع LNB | تعداد خروجی | کاربرد اصلی | سازگاری با سیستم مرکزی | محدوده قیمت |
| Universal LNB | 1 خروجی | دریافت تک کاربره خانگی | نامناسب | پایین |
| Quad LNB | 4 خروجی مستقل | 4 گیرنده مستقل | محدود (تا 4 واحد) | متوسط |
| Quattro LNB | 4 خروجی باند ثابت | سیستم مرکزی با مالتی سوییچ | بله – ایده ال | متوسط به بالا |
| Wide Band LNB | 2 خروجی بروادباند | سیستم های جدید دیزنگو | بله – نیاز به دستگاه سازگار | بالا |
| Octo LNB | 8 خروجی مستقل | ساختمان های کوچک | محدود (تا 8 واحد) | بالا |
همان طور که از جدول مشخص است، هر نوع LNB جایگاه خاص خودش را در سیستم های مختلف دارد. LNB Universal رایج ترین نوعی است که در بازار می بینید و برای استفاده خانگی تک گیرنده ای مناسب است. این نوع با ارسال ولتاژ 13 یا 18 ولت و سیگنال 22 کیلوهرتز از گیرنده، بین چهار حالت مختلف (دو پلاریزاسیون و دو باند) تغییر می دهد. این طراحی برای یک گیرنده عالی است اما برای سیستم مرکزی کاملا نامناسب است.
LNB Quad چهار خروجی مستقل دارد و هر خروجی می تواند پلاریزاسیون و باند متفاوتی داشته باشد. این نوع برای ساختمان های بسیار کوچک با حداکثر چهار واحد قابل استفاده است، اما برای ساختمان های بزرگ تر باز هم جواب نمی دهد. در مقابل، LNB Quattro که شاید اسمش با Quad اشتباه گرفته شود، ساختار کاملا متفاوتی دارد و طراحی آن مخصوصا برای سیستم های مرکزی با مالتی سوییچ است.
LNB Quattro چهار خروجی دارد اما این چهار خروجی با Quad کاملا متفاوت هستند. هر خروجی Quattro یکی از چهار ترکیب ثابت را ارائه می دهد: Low Band پلاریزاسیون افقی، Low Band پلاریزاسیون عمودی، High Band پلاریزاسیون افقی و High Band پلاریزاسیون عمودی. این چهار خروجی به چهار ورودی مولتی سوییچ متصل می شوند و مولتی سوییچ است که کار مدیریت و توزیع سیگنال به واحدها را بر عهده می گیرد.
اگر برای ساختمانتان دنبال مولتی سوییچ مناسب می گردید، صفحه مولتی سوییچ ماهواره مرکزی را ببینید و بهترین گزینه را انتخاب کنید.
این ساختار یک مزیت کلیدی دارد: چون هر واحد از طریق مالتی سوییچ به همه چهار باند دسترسی دارد، هر گیرنده می تواند به طور کاملا مستقل کانال دلخواه خودش را دریافت کند، بدون اینکه تداخلی با واحد مجاور داشته باشد. این دقیقا همان چیزی است که در یک ماهواره مرکزی واقعی به آن نیاز دارید. برای اتصال Quattro LNB به مالتی سوییچ باید از چهار کابل کواکسیال جداگانه استفاده کنید که هر کدام یکی از خروجی ها را به ورودی متناظر مالتی سوییچ وصل می کنند.
یک نکته مهم در نصب این است که هرگز نباید خروجی های Quattro LNB را مستقیما به گیرنده وصل کنید. این کار موجب آسیب به LNB می شود چون گیرنده سیگنال DiSEqC ارسال می کند که Quattro برای آن طراحی نشده است. برای آشنایی بیشتر با نحوه عملکرد مولتی سوییچ در کنار LNB، مقاله «نحوه عملکرد مولتی سوییچ در سیستم های آنتن مرکزی» را بخوانید.
بسیاری از خریداران صرفا به نوع LNB توجه می کنند و بقیه مشخصات را نادیده می گیرند. این اشتباه در سیستم های کوچک شاید به چشم نیاید، اما در ماهواره مرکزی تاثیر قابل توجهی بر کیفیت نهایی دارد. دو پارامتر فنی مهم تر از بقیه هستند که هر خریداری باید با آنها آشنا باشد: نویز فیگور و فرکانس نوسانساز محلی.
اما فراتر از این دو، پارامترهایی مثل گین یا بهره LNB، ثبات دمایی، کیفیت محفظه ضدآب، برند سازنده و گارانتی محصول هم باید در تصمیم گیری در نظر گرفته شوند. یک LNB ارزان قیمت که مشخصات ضعیف تری دارد ممکن است در کوتاه مدت جذاب به نظر برسد، اما هزینه های ناشی از افت کیفیت و تعمیر در بلند مدت آن را گران تر می کند.
نویز فیگور بر حسب دسی بل بیان می شود و نشان می دهد که LNB چقدر نویز الکتریکی به سیگنال دریافتی اضافه می کند. یک LNB با نویز فیگور پایین تر، سیگنال تمیزتری تحویل می دهد و این موضوع مستقیما روی کیفیت تصویر تاثیر می گذارد. در گذشته نویز فیگور حتی بالای 1 دسی بل هم قابل قبول بود، اما امروزه LNBهای با کیفیت نویز فیگور زیر 0.3 دسی بل دارند.
برای سیستم ماهواره مرکزی، توصیه می شود LNBی انتخاب کنید که نویز فیگور آن حداکثر 0.2 دسی بل باشد. چرا؟ چون در سیستم مرکزی سیگنال پس از خروج از LNB باید از طریق کابل، مالتی سوییچ و اسپلیترهای مختلف عبور کند و در هر مرحله مقداری افت دارد. اگر از همان ابتدا با یک نویز فیگور بالا شروع کنید، در انتهای زنجیره توزیع ممکن است با مشکلات جدی روبرو شوید.
یک نکته عملی این است که وقتی فروشنده عددی برای نویز فیگور اعلام می کند، حتما بخواهید مستندات فنی محصول را ببینید. برخی برندها اعداد خوشبینانه ای در بروشور درج می کنند که با واقعیت عملکرد محصول فاصله دارد.
فرکانس نوسانساز محلی یا LO یکی از مشخصاتی است که اغلب نادیده گرفته می شود، اما می تواند منشا مشکلات جدی در سیستم باشد. این فرکانس تعیین می کند که LNB چطور فرکانس سیگنال ماهواره را به محدوده قابل استفاده تبدیل کند. LNBهای Universal معمولا از دو فرکانس LO استفاده می کنند: ۹.۷۵ گیگاهرتز برای Low Band و ۱۰.۶ گیگاهرتز برای High Band.
اگر فرکانس LO LNB با انتظارات گیرنده ها هماهنگ نباشد، گیرنده ها نمی توانند کانال ها را در فرکانس درست پیدا کنند و اسکن کانال با مشکل مواجه می شود. این موضوع در سیستم های مرکزی که ده ها گیرنده مختلف از برندها و مدل های گوناگون به کار می برند، اهمیت ویژه ای پیدا می کند. پیش از خرید، مشخصات فنی LO فرکانس LNB را با مشخصات گیرنده های مورد استفاده در سیستم مقایسه کنید.
اگر در سیستم خود از مولتی سوییچ های پیشرفته استفاده می کنید، این مقایسه اهمیت بیشتری دارد چون برخی مولتی سوییچ ها برای عملکرد بهینه به LNBهایی با LO فرکانس خاص نیاز دارند. در مقاله «مشخصات مولتی سوییچ ها در سیستم آنتن های مرکزی» این موضوع با جزئیات بیشتری بررسی شده است.
انتخاب LNB مناسب برای ماهواره مرکزی یکی از تصمیم های بنیادی در طراحی سیستم است که نباید به آن بی توجهی کرد. اگر بخواهیم توصیه نهایی مان را بر اساس مقیاس سیستم بگوییم، برای ساختمان های کوچک با تعداد واحد کمتر از 8، LNB Quad می تواند راه حل موقت باشد. اما برای هر ساختمانی با بیش از 8 واحد یا هر جایی که قصد دارید از مالتی سوییچ استفاده کنید، LNB Quattro تنها انتخاب درست است.
در کنار نوع LNB، نویز فیگور زیر 0.2 دسی بل و سازگاری فرکانس LO با گیرنده های موجود را فراموش نکنید. همچنین همیشه از برندهایی خرید کنید که محصولات آنها در بازار ایران مشخصات فنی معتبر دارند و گارانتی واقعی ارائه می دهند. خرید LNB با کیفیت پایین به خاطر قیمت کمتر در بلند مدت هزینه بیشتری روی دستتان می گذارد.
